Trung: đi xa hơn quan niệm cũ về 'chiến tranh lạnh'

« Nếu ko được china giúp đỡ, Điện Biên Phủ dường như không thành », điều vẫn được các nhà sử học tập ghi nhận. Thái độ vắng lặng của tất cả các bên tương quan trong một thời hạn dài về sự việc trợ giúp đó đề đạt hiềm khích lâu đời trong tình dục Việt - Trung và bối cảnh địa thiết yếu trị của gắng kỷ XX.


Đảng cộng Sản Trung Quốc trước lúc giành được cơ quan ban ngành năm 1949 đã quyết định hỗ trợ Việt Minh giải phóng dân tộc khỏi ách đô hộ của Pháp. Đối cùng với Pháp, sự liên kết giữa đảng cùng Sản trung quốc với Việt Minh là 1 trong những bước ngoặt trong chiến tranh Đông Dương (1945-1954) và lý giải cho căng thẳng trong bang giao giữa Paris với Bắc Kinh.

Trung Quốc đã cung ứng Việt Nam bên dưới những hiệ tượng nào và với những mục tiêu gì ? tại sao Trung Quốc và vn đã cùng im lặng khá lâu về sự can thiệp của china vào Đông Dương ? Đó là những câu hỏi mà nhà sử học Pháp Michel Bodin trả lời trong bài nghiên cứu L’aide de la Chine au Viet Minh (1947-1954) : un aspect des relations franco-chinoises (Trung Quốc giúp đỡ Việt Minh (1947-1954) : Một tinh vi trong quan hệ nam nữ Pháp - Trung). Bài viết đăng trên tạp chí quân sự Guerres Mondiales et Conflits Contemporains - số 187, tháng 7/1997, tức 6 năm kia sự kiện tại Pháp, lần đầu một công ty sử học nước ta có bài tham luận về đề tài nước ta đã được china hậu thuẫn ra làm sao trong tiến trình 1945-1954*.

1945, Pháp trở về Đông Dương nhưng yêu cầu đợi mang lại năm 1950 Hoa Kỳ mới tích cực viện trợ quân sự trong cố gắng ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản bắt rễ vào châu Á. Đến năm 1954, 85% giá thành quân sự tại Đông Dương vì chưng Mỹ đài thọ. Trong lúc đó, Việt Minh đã có được đảng cùng Sản china tiếp sức trước khi Mao Trạch Đông giành được thiết yếu quyền. Một lúc Bắc Kinh thiết lập bang giao với việt nam Dân công ty Cộng Hòa, trung hoa giúp chính quyền Hồ Chí Minh khiến dựng đội quân chính quy hiện tại đại, sản phẩm vũ khí đến Việt Nam, đào tạo những cán bộ và kể cả nhân viên tình báo Việt Minh, điều các cố vấn quân sự đến tận Điện Biên Phủ. Đến giữa tháng 5/1954, hàng tháng Trung Quốc cung ứng cho việt nam 4.000 tấn viện trợ và gần 3/4 trong số sẽ là vũ khí đạn dược. 

Căn cứ vào tư liệu của Viện lưu trữ Ban Sử học tập Quân Đội Pháp, vào phần lớn nhân bệnh trực tiếp trong cuộc chiến tranh Đông Dương, tuyệt hồi ký của rất nhiều nhân vật chủ chốt của thời cuộc, giáo sư Michel Bodin, chuyên nghiên cứu về lịch sử hào hùng quân sự Đông Dương khẳng định Trung Quốc giúp vn từ năm 1947. Vào buổi trả lời giành cho lasignoralaura.com tiếng Việt, ông điểm lại cùng phân tích tầm mức đặc biệt quan trọng của sự can thiệp china trong cuộc chiến 1945-1954.

Bạn đang xem: Trung: đi xa hơn quan niệm cũ về 'chiến tranh lạnh'

« Đông Dương, chiến trường nóng của cuộc chiến tranh lạnh »  

lasignoralaura.com : Kính chào Michel Bodin, cảm ơn ông giành riêng cho lasignoralaura.com Việt ngữ buổi nói chuyện lúc này để mở lại đều trang sử trong chiến tranh Đông Dương, nhưng mà phía vn gọi là « cuộc chiến chống Pháp ». Nhiều phần các tài liệu từ phía vn xem 1949/1950 là thời gian Trung Quốc bắt đầu giúp đỡ Việt Minh. Tuy nhiên giáo sư chứng tỏ rằng Việt Minh đã làm được tiếp sức gần như là « ngay từ lúc Pháp trở về Đông Dương » và đấy không đối kháng thuần là một trong những sự hỗ trợ một dân tộc để giành lại độc lập. Thắc mắc đầu tiên xin ông điểm qua về toàn cảnh quốc tế ở thời khắc sau năm 1945 cùng Trung Quốc đo lường những gì khi viện trợ cho vn trong cuộc chiến tranh Đông Dương ?

Michel Bodin : Bối cảnh lúc ấy khá nặng nề khăn chính vì Mỹ không ưa gì các cường quốc thực dân và tính từ lúc năm 1947, từng bước, quả đât lâm vào tình trạng chiến tranh lạnh. Xung tự dưng tại Đông Dương là một mặt trận nóng của chiến tranh lạnh.

Trung Quốc theo đuổi mục đích gì qua việc giúp đỡ Việt nam ? Thực ra đó là một hình thức báo thù trả đũa châu mỹ xâm lược một phần lãnh thổ trung hoa hồi vắt kỷ XIX. Trung hoa cũng luôn ghi nhớ rằng sau Hòa Ước Thiên Tân (1885) Pháp vẫn gạt bên Thanh thoát ra khỏi đất Bắc Kỳ. Kế tới, tất cả một sự liên đới giữa các dân tộc bị đô hộ. Tuy nhiên, lúc đầu với tứ cách là một tổ chức cộng sản, phe của Mao đã giúp sức Việt Minh. Từ tháng Giêng 1950, sau khoản thời gian đảng cùng Sản trung quốc giành được chính quyền, cùng Hòa Nhân Dân trung hoa công nhận việt nam Dân công ty Cộng Hòa. Tính từ lúc đó, với tư cách là một nhà nước, trung quốc đã hỗ trợ Việt Nam chống lại một đế quốc vị ở phía bên kia, Pháp được Mỹ yểm trợ.

Giúp Việt Nam, Trung Quốc nhắm đến hai mục tiêu : được cộng đồng quốc tế thừa nhận và vì bình yên của thiết yếu mình.

Nhìn qua thì cụ thể Trung Quốc giúp sức một phong trào giải phóng dân tộc bản địa nhưng thực tế của vấn đề phức tạp hơn thế. Thiết bị nhất, Bắc Kinh mong muốn khối làng mạc hội chủ nghĩa công nhận Trung Quốc là một trong những quốc gia hoàn toàn có thể giúp ích mang đến những dân tộc khác nhằm giành hòa bình và mục tiêu đó ko thể xong xuôi nếu không có Trung Quốc.  

Thứ hai, (ngay từ thời gian đầu thập niên 1950), qua việc trợ giúp Việt nam giới Dân nhà Cộng Hòa, china muốn khẳng xác định trí của mình với Liên Xô và bắt đầu muốn được công nhận như một cường quốc trên chũm giới.

Tuy nhiên Trung Quốc luôn áp dụng một phương châm sẽ là không bao giờ để nước nhẵn giềng phương phái nam quá hùng mạnh, thành thử giúp nước ta cũng là cách để kiểm soát thực trạng ngay gần cạnh cửa biên giới phía phái nam của chính họ. Giúp Việt Nam, Trung Quốc hướng tới hai mục tiêu : được cộng đồng quốc tế công nhận và vì bình yên của thiết yếu mình.

Viện trợ về phần đông mặt tuy nhiên có giới hạn

lasignoralaura.com : trung quốc đã viện trợ đến Việt Nam dưới hiệ tượng nào ?

Michel Bodin : Những bề ngoài được biết đến hơn cả là sự hỗ trợ về khía cạnh kỹ thuật. Bao hàm trại đào tạo được lập ra tại các vùng Vân Nam cùng Quảng Tây bên trên lãnh thổ trung hoa để giảng dạy lực lượng quân sự của Việt Nam. Lại cũng có những trường đào tạo nên các cán cỗ Việt Minh về phương pháp tác chiến. Kế bên ra, china đã hỗ trợ Việt Nam những về mặt vật chất, hỗ trợ từ vũ khí hiện nay đại, đạn dược, đạn pháo, mang đến trang bị, khí tài, lương thực, trang phục… vẻ ngoài trợ giúp vn thứ ba, nhất là kể từ năm 1952 trở đi, là công tác làm việc xây dựng các đại lý hạ tầng, con đường xá, nhà ga… đi thẳng từ lãnh thổ trung quốc đến Việt Nam.

Về khía cạnh ngoại giao, Bắc Kinh cũng đã năng động, chẳng hạn như lính lê dương cội Đông Âu đào ngũ lúc về nguyên quán họ phải trải qua ngả Trung Quốc, rồi từ china đến Liên Xô.   

Tình báo Pháp qua những cuộc nghe lén biết được là bộ tổng tư vấn Việt Nam than vãn Trung Quốc không cung ứng đủ đạn dược, súng cối, tranh bị phòng không giống như phía việt nam yêu cầu. Điều đó cho biết Bắc Kinh luôn luôn theo xua lôgic : giúp vn nhưng không thực sự góp phần hết mình.

Xem thêm:

Sau cùng, chắc chắn là là gồm một sự hợp tác giữa ngành tình báo trung hoa với Việt Nam, nhân viên mật vụ trung hoa được thiết lập đặt tại Pháp cùng với nhiệm vụ đưa thông tin cho phía Việt Minh. Tuy nhiên điều ít theo luồng thông tin có sẵn đến, đó là 1 trong sự giúp sức trực tiếp : Ngay từ năm 1948, phe cùng sản Trung Quốc đã tất cả một sự cấu kết với lực lượng Việt Minh, rất ví dụ là ngơi nghỉ những địa điểm như Móng loại (năm 1948), ở Lai Châu (năm 1949 với 1951). Trong thời gian 1951-1952, trung hoa thường xuyên điều quân đội chủ yếu quy sang trọng Bắc Kỳ với nhiệm vụ hủy hoại các lực lượng vũ trang vị mật vụ Pháp huấn luyện và đào tạo để chống lại Việt Minh. Thế rồi trong cuộc đấu Điện Biên Phủ, điều chắc chắn rằng là đã có không ít sĩ quan tiền Trung Quốc có mặt ở hiện tại trường. Một trong những tài liệu thậm chí còn còn nêu lên tài năng có đến một trong những phần tư dân quân trong cuộc đấu này là fan Trung Quốc.   

Tựu chung Trung Quốc đã giúp đỡ Việt nam về hầu hết mặt cùng các hình thức giúp đỡ đó đã thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, Trung Quốc hỗ trợ Việt Nam mà lại không để việt nam quá khỏe khoắn ở ngay gần cạnh cạnh cửa ngõ của họ. Tình báo Pháp qua những cuộc nghe lén, biết được là bộ tổng tham mưu Việt Nam kêu than Trung Quốc không cung cấp đủ đạn dược, súng cối, tranh bị phòng không phải như phía nước ta yêu cầu. Điều đó cho biết thêm Bắc Kinh luôn luôn theo xua lôgic : giúp vn nhưng không thực sự đóng góp hết mình.

Thất bại của quân Pháp năm 1950 bên trên Quốc Lộ 4 - RC4 là chiến thắng đầu tiên của các tiểu đoàn được huấn luyện và giảng dạy tại Trung Quốc.

Michel Bodin : Hậu trái trước tiên đối với quân đội là phía Pháp vẫn duy trì trên quốc lộ RC4 (từ lào cai đến Móng Cái) dọc biên thuỳ Việt - Trung đa số lô cốt và quyết định đó đòi hỏi nhiều hy sinh. Pháp đã vì chưng dự không muốn rút lui khỏi quanh vùng này vì cho rằng sự hiện diện của quân đội Pháp sẽ rào cản viện trợ của trung hoa đi qua ngả biên cương trên bộ. Đương nhiên đó là một trong những ảo tưởng. Ngoài ra ở phía bắc Bắc Bộ, hải quân được kêu gọi để ngăn viện trợ của trung quốc vào vn qua con đường biển.

Thất bại của quân Pháp năm 1950 trên Quốc Lộ 4 - RC4 là chiến thắng đầu tiên của không ít tiểu đoàn được đào tạo tại Trung Quốc. Quân Việt Minh đã chiếm hữu được một số đồn bốt của Pháp nhờ tất cả vũ khí của Trung Quốc. Cuối cùng, tất nhiên Điện Biên bao phủ là hậu quả rõ rệt duy nhất từ sự can thiệp của Trung Quốc.

Những nguyên nhân để im thin thít

lasignoralaura.com : Mãi đến thập niên 1980, Bắc ghê mới công bố một số tài liệu về việc gúp đỡ cho vn trong giai đoạn 1945-1954. Rồi lại yêu cầu đợi đến năm 2003, thứ 1 tại Pháp mới thấy một bài xích tham luận của một đơn vị sử học tập Việt Nam đề cập đến viện trợ của china trong chiến tranh Đông Dương. Vì sao vào một thời gian dài những bên đông đảo đã yên lặng về trung bình mức, về ảnh hưởng của viện trợ china cho cơ quan ban ngành Hồ Chí Minh ?

Tuy nhiên, điều mà tất cả các bên cùng tránh né, đó là sự việc trợ giúp về mặt nhân sự : Không ai kể đến sự can thiệp của Quân Đội Nhân Dân trung quốc ở miền bắc bộ Việt Nam. Pháp mong tránh để các quân nhân, nhắc cả những người dân lính Đông Dương chiến đấu mặt hàng ngũ Pháp, thối trí. Cũng không có ai muốn lộ diện một cuộc chiến với trung hoa vì ý thức được rằng, cùng với quân số hiện hữu ở Bắc Kỳ, Pháp không nuốm cự được lâu. Paris đành rằng mong Mỹ cung cấp về vật dụng chất, nhưng lại lại không muốn Washington can thiệp thừa sâu vào Đông Dương, vì đó là sân sau của Pháp.   

Nhìn từ phía Trung Quốc, thái độ bí mật đáo của Bắc Kinh là do thứ nhất, cơ quan ban ngành sợ Mỹ can thiệp trong bối cảnh china đang tiến hành một cuộc cách mạng thi công xã hội chủ nghĩa. Vật dụng nhì là về mặt quân sự, trung quốc đang phải đương đầu với Hoa Kỳ sống Triều Tiên, vì thế Bắc Kinh hy vọng tránh được mở thêm một chiến trận thứ nhì với Mỹ ngơi nghỉ Đông Dương. Điểm thứ ba là Trung Quốc, vị không hỗ trợ Việt Nam không còn mình, nên muốn tránh để bị chỉ trích về điểm này.   

Việt Nam ko muốn nhìn nhận và đánh giá là vẫn bất mãn vì đã không được Trung Quốc giúp đỡ như mong đợi.

Còn về phía Việt Nam, điều đặc trưng là bắt buộc chứng minh chiến chiến hạ chống Pháp là thắng lợi của dân chúng Việt Nam. Cần đợi cho năm 1978 mới ban đầu có một số tiếng nói mang lại rằng chiến thắng năm 1954 « có thể cũng là một thắng lợi của china ». Sự chậm chạp đó biểu thị hiềm khích lâu đời trong quan hệ giới tính Việt - Trung. Ở đây, một mặt việt nam tham gia khối Xô Viết, duy trì một khoảng cách nào đó với Bắc Kinh. Mặt khác, vn không muốn đánh giá là vẫn bất mãn vì đang không được Trung Quốc giúp sức như mong muốn đợi.

Thêm vào đó, trong quy trình đàm phán hiệp nghị Genève năm 1954, chính china đã kềm hãm một trong những những đòi hỏi của tổ chức chính quyền Việt Minh. Thành thử đề xuất đợi mang đến năm 2003 mới tất cả những bài bác tham luận trước tiên về chủ thể này cùng điều đó cho biết tính chất tinh vi về địa chính trị tại châu Á.   

lasignoralaura.com : Xin cảm ơn giáo sư Michel Bodin, chuyên viên về lịch sử dân tộc quân đội, tác giả công trình phân tích về Lực Lượng Viễn Chinh Pháp trên Đông Dương (1945-1954). Ông đã mang lại xuất phiên bản nhiều cuốn sách phân tích về những người dân lính tham gia chiến tranh Đông Dương - NXB L’Harmattan. 

Bài nghiên cứu và phân tích của Michel Bodin L’aide de la Chine au Viet Minh (1947-1954) : un aspect des relations franco-chinoises (Trung Quốc giúp đỡ Việt Minh (1947-1954) : Một điều tỉ mỷ trong quan hệ tình dục Pháp - Trung) đăng bên trên tạp chí quân sự Guerres Mondiales et Conflits Contemporains - số 187, tháng 7/1997 cho thấy thêm sự can thiệp của trung hoa trong cuộc chiến Đông Dương từng đè nén lên quan hệ nam nữ giữa Paris cùng với Bắc khiếp trong một thời gian dài. Còn sự lặng ngắt trong nhiều năm của tất cả phía nước ta lẫn china trên hồ sơ này, lý giải phần nào xung bỗng nhiên giữa nước ta và china năm 1979.

----- 

* Bài tham luận của giáo sư Ngô Đăng Tri, ngôi trường Đại Học kỹ thuật Xã Hội và Nhân Văn - Đại Học quốc gia Hà Nội, mang tựa đề Le service logistique du Vietnam dans la bataille de Dien Bien Phu (Bảo đảm phục vụ hầu cần của việt nam trong chiến dịch Điện Biên Phủ) được chào làng trong khuôn khổ hội thảo chiến lược khoa học tổ chức tại Paris trong tháng 11/2003 : « 1954-2004 La Bataille de Dien Bien Phu, Entre Histoire et Mémoire » (1954-2004 Trận Đánh Điện Biên Phủ, lịch sử vẻ vang và ký Ức).