Dân Tộc Chăm Ở Ninh Thuận

Trừ những tôn giáo mới du nhập trong tương lai với số lượng không lớn, người Champa sống Ninh Thuận hiện giờ theo nhì tôn giáo đó là Bàlamôn (ấn Độ giáo) và Bàni (Hồi giáo bản địa hóa). Hình như còn có một bộ phận người Champa theo đạo Islam nhưng mà không nhiều. Tên thường gọi thì như vậy, nhưng, đã từ lâu, nhị tôn giáo Bàlamôn với Bàni sống thọ độc lập, không tồn tại mối quan hệ nam nữ với quốc tế , qua quá trình lịch sử, cả nhì tôn giáo này vẫn bị bạn dạng địa hóa, khiến cho mình một thứ hạng tôn giáo địa phương. Bạn Champa theo đạo Bàlamôn có tầm khoảng 38.000 người, trú ngụ ở 16 làng, trong đó có một xã sống xen cả Bàlamôn lẫn Bàni (làng Phú Nhuận). Tín đồ Champa theo đạo Bàni có khoảng 21.000 người, trú ngụ ở 7 làng, trong các số ấy có một vài làng sống xen cả người champa theo Bàni và bạn Champa theo Islam. Tín đồ Champa theo Hồi giáo bắt đầu (Islam) có khoảng 2 nghìn người, theo công giáo và Tin lành khoảng chừng 700 người. Qua quá trình điền dã, nghiên cứu, cửa hàng chúng tôi thấy phiên bản thân fan Champa ở Ninh Thuận ko tự điện thoại tư vấn là người Champa theo đạo Bàlamôn tuyệt đạo Bàni mà tự gọi người Chăm Bàlamôn là Ahier, fan Chăm Bà ni là awal. Trong dân gian thường xuyên gọi fan theo Bàlamôn là “Chăm”, tín đồ Chăm theo Hồi giáo cũ là Bìnì (Bàni), trong văn học dân gian Champa tất cả trường ca “Cam – Bini” cùng trường ca “Bini – Cam”. Về vấn đề tên gọi thế nào mang lại đúng đối với người Champa Bàlamôn là 1 trong vấn đề khoa học nên được thường xuyên nghiên cứu vớt kỹ. Theo bọn chúng tôi, nếu đang gọi fan Champa theo Hồi giáo bị bạn dạng địa hóa là Bàni, có nghĩa là Hồi giáo gia nhập vào trong cộng đồng người Champa từ sau nỗ lực kỷ X, đã trở thành một thứ tôn giáo địa phương thì buộc phải gọi fan Champa theo đạo Bàlamôn là “Chăm Ahier” mới đúng. Qua nghiên cứu, shop chúng tôi thấy rằng, đạo Bàlamôn có xuất phát ấn Độ đã thực sự biến hóa một đồ vật tôn giáo địa phương. Tuy nhiên, các tài liệu kỹ thuật từ xưa tới lúc này đều call là người Chăm Ahier là bạn Chăm Bàlamôn.

2-Người Champa Bàlàmôn sinh hoạt Ninh Thuận Gần 38.000 người Champa Bàlamôn sống triệu tập ở 16 làng, đa số là ở huyện Ninh Phước và phân tách theo 3 khu vực đền tháp bái tự, được phân loại theo khu vực vực xã hội tôn giáo. Mỗi khu vực xã hội tôn giáo lại có hệ thống chức sắc phụ trách về cộng đồng tín thứ của khu vực mình cai quản. Hiện thời ở Ninh Thuận bao gồm 3 vị cả sư pô xà (Pô dhia – chữ Pô: ngài, thần, vị, đấng) phụ trách 3 khu vực cộng đồng tín vật và chịu trách nhiệm cúng lễ nghỉ ngơi 3 khoanh vùng đền tháp như sau:+ khu vực tháp Pôrômê (Pô Rame – xã Hậu Sanh) tất cả 6 làng mạc thuộc huyện Ninh Phước gồm: Hậu Sanh, Hiếu Thiện, Vụ Bổn, Mỹ Nghiệp, tầm thường Mỹ, Phước Lập,khu vực này do cả sư pô xà Hán bằng phụ trách.+ quanh vùng đền cúng “mẹ xứ sở”Pô Inư Nưgar(Pô Inư Nưgar – Inư là mẹ,mẫu,Nưgar là xứ sở – sinh hoạt làng Hữu Đức) gồm 3 làng Hữu Đức, Như Bình và thai Trúc,do cả sư pô xà Hải Quý phụ trách.+ khu vực tháp Pô Klongirai (Pô Klongirai – Phan Rang) bao gồm 7 buôn bản gồm: Hiếu Lễ, Chắt Thường, Phú Nhuận, Hoài Trung, Phước Đồng cùng Thành ý do cả sư (Pô xà) Vạn Tạ phụ trách.

Bạn đang xem: Dân tộc chăm ở ninh thuận

Ngoài ra, còn một khoanh vùng đền Pô Bin Thuôn (Pô Bin Thuơr – làng Bĩnh Nghĩa, xã Phương Hải, thị xã Ninh Hải) chỉ tất cả một làng fan Champa theo Bàlàmôn nhưng không có chức sắc Bàlamôn. Mọi hoạt động tôn giáo đều vì Ban phong tục của làng mạc đảm nhiệm. Mỗi lúc có đều nghi lễ yêu cầu đến chức nhan sắc Bà la môn thống trị lễ đều cần mời những chức sắc từ quanh vùng tháp Pôklongirai. Vì chưng vậy, có thể quy Bĩnh Nghĩa về khoanh vùng tôn giáo của Tháp Pôklongirai . Người Champa ở Ninh Thuận nói một cách khác những tín đồ theo đạo Bàlamôn là “CamJat”(đọc là chăm rặt). Trong giờ đồng hồ Chăm, chữ Jat có tức thị gốc, sự thật. Bạn Champa nói một cách khác người chăm theo Bàlamôn là “Chăm” (Cam, để tách biệt với Bà Ni), và coi Chăm Jat là Champa gốc. Bà la môn giáo gia nhập vào Champa vô cùng sớm, trư­ớc lúc lập vư­ơng quốc Lâm ấp, muộn độc nhất vô nhị là đầu công nguyên và rất có thể còn trước kia nữa. Tư bia ký bằng chữ Phạn tất cả niên đại gắng kỷ VII đ­ược tìm kiếm thấy ở Quảng Nam với Phú im ở triều đại Bhadresvaravamin, tía trong tư bia ký kết đó ghi thừa nhận lãnh địa dành cho vị thần này. Còn bia cam kết Mỹ tô thì kể tới sự thành kính giành cho Mahesvara, Uma, Brahma, Vishnu. Đến cố kỷ sản phẩm VII, ấn Độ giáo mà đa phần là Shiva giáo đã trở thành tôn giáo thiết yếu thống. Từ trên đây hình thành khu di tích lịch sử Mỹ Sơn. Từ thời Lâm ấp mang lại Hoàn V­ương (từ rứa kỷ II đến gắng kỷ IX), đạo Bàlamôn đã hiện diện và luôn luôn đ­ược coi trọng. Các bia ký quy trình này đều chứng minh tầm quan trọng đặc biệt của Shiva: “Đáng kính trọng hơn cả Brahma, Vishnu, Indra, Surya, Asura, hơn những vị Bà la môn với hơn đa số Rsi, các vua chúa”. Theo không ít nhà nghiên cứu và phân tích Champa thì Bàlamôn giáo đã đến Champa trước cả Phật giáo. Sử gia D.Hall gồm nhận xét như­ sau về tôn giáo vào Champa: Bàlamôn giáo là tôn giáo của ách thống trị quý tộc, phải không thu được lớp dân gian đại chúng. Tập quán phiên bản xứ vẫn thường xuyên phát triển tuy vậy song cùng với tập quán ấn Độ. Mãi cho mấy chũm kỷ sau, khi Phật giáo tiểu vượt Theravada và Hồi giáo nhập địa cùng được truyền bá như­ một tôn giáo bình dân, những ảnh hưởng ngoại lai này new thật sự va tiếp xúc với nếp sống người dân quê. Đến lúc ấy, cả hai tôn giáo bắt đầu hoà bản thân vào nền văn hóa phiên bản xứ rồi biến chuyển thể sâu đậm… . Lúc Hồi giáo du nhập vào Champa (khoảng trư­ớc sau chũm kỷ X), xảy ra quá trình tuyên chiến đối đầu và cạnh tranh và xung bất chợt tôn giáo, gây mất định hình trong một thời hạn dài giữa nội bộ cộng đồng tộc người Chăm. Bạn Chăm theo Hồi giáo Bàni bị xem như là người ngoài, thậm chí còn người siêng cho rằng, thà kết hôn với những người khác dân tộc còn rộng là hôn phối với ngư­ời Bàni. Có lẽ vì thế mà ngư­ời chuyên Bàlamôn tự gọi là “Chăm”. Sự xung đột nhiên tôn giáo kéo dài này đã giam cầm sự phát triển, ảnh hưởng không nhỏ dại đến quyền năng của Champa. Để dung hoà và hòa hợp hai tôn giáo, không rõ từ bao giờ và vì ai khởi xướng, bạn Chăm đã vận dụng quan niệm “nhất thể lưỡng hợp”, coi cộng đồng ng­ười siêng theo Bàlamôn là dư­ơng tính (Ahier), theo Bàni là âm thế (Awal). Với ý niệm nhất thể lưỡng hợp thì ngư­ời theo nhị tôn giáo này tuy nhì nh­ưng là một, gắn bó cùng với nhau, vào âm tất cả dư­ơng cùng trong dương tất cả âm. Quan niệm này được đồng điệu trong nội dung cũng như vẻ ngoài nghi lễ, trong cả trang phục các vị chức sắc đẹp của hai tôn giáo. Fan Chăm Bàlamôn theo tín ng­ưỡng nhiều thần của ấn Độ giáo, còn fan Champa Bàni thờ tốt nhất thần là thánh Ala, tín đồ Chăm điện thoại tư vấn là Pô Âu Loá cùng thiên sứ Môhamét. Mặc dù nhiên, ngư­ời Champa Bàni thời buổi này đã thờ hầu như vị thần tầm thường của cả cộng đồng người chăm ở Ninh Thuận như­ bà bầu xứ sở Pô In­ư Nưgar, Pô Yang – Amư và các vị nhân thần Chăm. Tín đồ Champa Bàlamôn ngày này sinh sinh sống ở nhị tỉnh Ninh Thuận với Bình Thuận. Quanh đó 38.000 bạn Champa làm việc Ninh Thuận, hiện còn có một bộ phận khoảng 15.000 tín đồ sống ở thị xã Bắc Bình, thức giấc Bình Thuận. Về cơ bản, văn hóa truyền thống của họ tương đương với văn hóa của bạn Champa Bàlamôn sống Ninh Thuận.

3- hệ thống chủ lễ trong các nghi lễ của người Chăm Bàlàmôn

Văn hóa truyền thống của tín đồ Champa đựng được nhiều tầng lớp, trong số đó có mọi lớp văn hóa mang truyền thống bạn dạng địa của người dân nông nghiệp lúa nước Đông nam giới á và về sau, fan Champa chào đón các tôn giáo. Trải qua vượt trình bản địa hóa, hồ hết lớp văn hóa truyền thống này sẽ hòa trộn sát vào nhau và biến đổi văn hóa truyền thống lâu đời chung của người Champa. Đối với người Champa Bàlàmôn, theo chúng tôi, mặc dù đã tất cả một vượt trình bạn dạng địa hóa lâu đời, không thể đậm giáo lý, giáo luật, khối hệ thống thần linh đã và đang “thay tên thay đổi họ” mà lại dấu ấn Bàlamôn giáo vẫn tồn tại khá đậm trong nghi lễ tín ngưỡng của fan Champa Bàlàmôn, trong những số ấy có khối hệ thống chủ lễ, bao hàm các thầy chủ lễ dân gian và hệ thống chức sắc, tăng lữ Pà xế. Theo thống kê lại của Trung tâm nghiên cứu văn hóa Champa thức giấc Ninh Thuận, hiện nay ngư­ời Champa gồm hơn một trăm nghi lễ được tổ chức quanh năm. Hệ thống nghi lễ ấy diễn ra vừa nhiều mẫu mã vừa phức tạp. Trong đó, những thầy công ty lễ dân gian và hệ thống chức nhan sắc tôn giáo đóng góp một vài trò quan trọng. Hệ thống liên hoan tiệc tùng dân gian của fan Champa Bàlàmôn hết sức phong phú, đa dạng. Trong các nghi lễ Champa đều có sự xáo trộn giữa lễ thức dân gian cùng nghi lễ tôn giáo. Do vậy, hệ thống chủ lễ cũng có thể có sự pha trộn, thỉnh thoảng rất khó phân biệt: trong một vài nghi thức mang ý nghĩa tôn giáo lại có sự tham gia của các chức dung nhan dân gian, trong một số lễ thức dân gian lại sở hữu sự gia nhập của chức nhan sắc tôn giáo.

4- Các “thầy” nhà lễ dân gian Khác với chức sắc tôn giáo, những thầy nhà lễ dân gian là phần đa ngư­ời không chịu sự bỏ ra phối của tôn giáo. Để trở thành những chủ lễ dân gian đều yêu cầu trải qua lễ tôn chức. Trong số những nghi lễ thuộc tín ngư­ỡng nông nghiệp, bên cạnh sự thâm nhập điều hành của các chức sắc đẹp tôn giáo phải có các ông thầy dân gian như­ ông cai đập (Hamu la). Trong hệ thống lễ hội Rija phải gồm sự tham gia của những ông “thầy vỗ” chăm đánh trống paranư­ng (Mưduôn), thầy nhẵn múa lên đồng, bà bóng cái tộc mặt khác là ngư­ời duy trì “chiết a tâu” của mẫu họ, bà bóng khoanh vùng tôn giáo. Mỗi dòng họ đều sở hữu bà bóng đến riêng mình. Bà bóng loại họ được tuyển chọn kỹ l­ưỡng, đề nghị là người dân có địa vị, có hiểu biết, đư­ợc vị nể trong dòng họ. Lễ tôn chức bà bóng thường xuyên được phối hợp trong lễ múa mập (Rija praung), được thể hiện rõ nhất trong tối khai lễ “Rija xoa”, bà bóng nên chịu lễ tẩy uế, nằm để hóa thân, đầu thai và nhập linh suốt đêmTrong lễ này, bà bóng bắt buộc “học” múa (học tượng trư­ng, thực chất là đã cần học những điệu múa nhẵn từ trư­ớc) do một ông thầy và bà láng cũ chỉ bảo. Trong số nghi lễ cúng mong phúc, trừ tà ma, chữa dịch và vào nghi lễ tang ma v.v… phải tất cả ông thầy pháp (Gru tiap bhut) hoặc ông thầy bái (Gru urang). Những ông thầy này nên học thuộc hệ thống ma thuật phù chú và văn tế từ rất phức hợp và gồm một cuộc sống kiêng cữ hết sức nghiêm ngặt, gồm thầy còn tu khổ hạnh hơn cả những chức sắc đẹp tôn giáo. Chúng ta được bà bé Chăm kính trọng, vị nể, những ông thầy khôn xiết “cao tay ấn”.

*

Trong các thầy công ty lễ dân gian, có một đội ngũ nghệ nhân tài năng và đều xuất hiện trong những nghi lễ Chăm. Ông “thầy vỗ” (Mư­duôn – đọc là mư­ tùn) vừa tấn công trống Paranư­ng vừa hát lễ, ông kéo bầy Kanhi (Kadhar – đọc là ka thành) và hồ hết ngư­ời hát lễ, nghệ nhân tiến công trống ghi năng (On Toong- grù ginơn), người làm gỗ thổi kèn Saranai (On Yu). Trong lễ tang phải tất cả ông “hăng” (On Hơng), là người trang trí những nhà lễ, nhà hoả táng và các hoa văn, biểu tượng, phù chú cho tín ngưỡng dân gian. Theo số liệu thống kê của Trung tâm nghiên cứu văn hóa siêng Ninh Thuận, hiện thời ở Ninh Thuận bao gồm 22 thầy cúng xua đuổi tà ma (Gru tiap bhut, gru urang), 13 thầy kéo lũ kanhi, 9 thầy bóng, 3 bà bóng quanh vùng tôn giáo (Muk pajau), 36 “thầy vỗ” trống Paranưng. Ko kể ra, mỗi dòng tộc lại có một bà bóng (Muk Rija) mang đến riêng dòng họ mình. Trong lễ nhập kút, ông kéo lũ kanhi và bà nhẵn (Muk pajau) luôn đi cặp cùng với nhau, như­ là một thể hiện âm – dư­ơng. Ông kéo bầy và bà bóng bao gồm hai cấp trư­ởng với thứ. Một trong những thầy chủ lễ dân gian nên trải qua các lễ thụ chức như­ ông kéo bầy chính (Kadhar gru – là ngư­ời đã buộc phải trải qua lễ “lăng đao” vào nghi lễ “tế trâu đen” của cái tộc). Bà bóng cung cấp trưởng cũng buộc phải qua lễ chém trâu và buộc phải qua các nghi thức tẩy uế, nhập linh trong lễ Rija. Toàn bộ các chức sắc dân gian, mỗi năm yêu cầu hiến tế cho thần Pô âu Loá (Ppo aw loa) một bé gà trắng. Nhà lễ hiến tế phải là một trong những chức sắc đẹp Bàni.

5- Hệ thống chức sắc đẹp Bàlamôn  Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng tôn giáo Bàlamôn bây chừ ở fan Chăm không còn hội đủ những yếu tố của một tôn giáo chính thống, hệ thống giáo lý, giáo luật, khối hệ thống giáo chủ và tín vật dụng không rõ ràng và ng­ười chăm theo đạo Bàlàmôn không tự gọi mình là ng­ười chuyên Bàlamôn mà điện thoại tư vấn là chuyên Ahiêr. Nhưng, tuy vậy đã bị bản địa hóa khá mạnh, chức sắc, tăng lữ Bàlamôn và trách nhiệm của bọn họ vẫn được bảo trì một cách gồm hệ thống. Trong Bàlamôn giáo: “đẳng cấp cho Bàlamôn là đẳng cấp và sang trọng cao nhất, được xuất hiện từ mồm Sanura (Manu) “Bàlamôn được xem như là thần xung quanh đất”, công ty trì chăm sóc việc cúng bái, thao túng bấn đời sống ý thức thời cổ kính và trung nỗ lực kỷ”. Hiện nay nay, những tăng lữ pà xế (passeh) vẫn sở hữu phần hồn của xã hội người chăm Bàlamôn. Thôn hội Bàlamôn vốn là buôn bản hội tách biệt đẳng cấp, được hình thành bắt buộc để đảm bảo an toàn cho quyền hạn của đẳng cấp tu sĩ Bàlamôn. Trong làng hội của fan Champa Bàlamôn hiện nay, tuy sự rõ ràng đẳng cấp đã bị phai mờ như­ng qua nghiên cứu và phân tích nghi lễ tang ma của bạn Champa Bàlàmôn, cửa hàng chúng tôi thấy sự tách biệt ấy vẫn tồn tại. Đó là sự việc phân biệt đẳng cấp và sang trọng theo dòng tộc. Một cái tộc trư­ớc trên đây thuộc sang trọng nào thì nay vẫn bị điều khoản nghi lễ tang ma theo hình thức của đẳng cấp và sang trọng đó. Đẳng cấp tối đa vẫn là phong cách của tăng lữ Bàlamôn. Cơ cấu tổ chức và thiết chế xóm hội Champa trư­ớc đây đã có lần chi phối tứ tầng lớp buôn bản hội theo lý thuyết Bàlamôn. Theo lời văn bia Mỹ đánh thì dư­ới đời vua Jaya Indravarman (1088) thôn hội Chăm gồm bốn quý phái theo hệ thống quý phái Bàlamôn ấn Độ như sau:.

-Brahman:Tầng lớp tu sĩ, tăng lữ Bàlamôn

-Ksyattriya:Tầng lớp quý tộc, vương phái, võ sỹ.

-Vaicya:Tầng lớp bình dân.Sudra: Cùng đinh, nô lệ.Ngày nay, trong làng hội Champa vẫn còn phân biệt các phong cách như bên trên nhưng tên gọi có khác.

-Đẳng cấp tu sỹ Bàlamôn:Halơw jăn­ưng

-Đẳng cấp cho quý tộc:Takai gai.

Đẳng cung cấp bình dân:Bal liwa pănliua, kuliT

-Đẳng cung cấp nô lệ, tôi tớ:Halun halăk, halun klor.

Trong khối hệ thống chức sắc đẹp Bàlamôn tất cả hai tầng lớp, hệ thống các chức sắc tu sỹ pà xế (passeh) và những chức dung nhan dân gian. Tu sĩ pà xế là đều chức nhan sắc tôn giáo Bàlamôn. Tầng lớp này còn có địa vị tối đa trong làng mạc hội, được xem là những fan trí thức, họ biết chữ Chăm, lưu giữ giữ các sách cổ Chăm lý lẽ về những nghi thức hành lễ, hiểu biết tập tục, lan truyền và thực hiện các nghi tiết tôn giáo. Về phương diện xã hội, chúng ta thuộc thế hệ quí tộc cũ. Tu sĩ pà xế đ­ược gia hạn trong xóm hội siêng theo tục “cha truyền bé nối”. Những người không thuộc cái dõi chức dung nhan thì dù có giỏi mấy cũng không đư­ợc vào hàng ngũ này. Đây là một trong những dấu ấn đậm nét của đạo giáo Bàlamôn cổ kính ấn Độ còn lưu lại trong cộng đồng ngư­ời chuyên Bàlamôn làm việc Ninh Thuận. Khối hệ thống tu sĩ pà xế được sắp xếp theo 5 cấp từ thấp cho cao như­ sau: thấp cấp nhất là thầy passeh Đung akau. Đây là chức sắc bắt đầu nhập môn, phải học chữ Chăm, học các giáo lý, giáo nguyên lý và bắt đầu để tóc dài, búi tó.Cấp máy hai là thầy passeh Liah. Là thầy pà xế khi hội đủ điều kiện được làm lễ phong chức từ passeh Đung a kau lên.Cấp thứ ba là passeh Pahuăh (Pahóa – thầy cho ăn), được gia công lễ phong chức từ passeh Liah lên, đề xuất là người dân có thâm niên, và là fan duy duy nhất đư­ợc làm “lễ cho ăn” vào tang ma.Cấp sản phẩm tư­ là thầy passeh Tapah.

Xem thêm:

 Đây là phần nhiều tu sĩ đã chiếm hữu đến độ bay tục, phải qua những đk rất nghiêm ngặt mới được phong chức và đề nghị trải qua tía giai đoạn: Tapahkatat, Tapahkađa và Tapahkađôi. (Đây là chức vụ phó cả sư­. Khi chọn ngư­ời để phong chức cả sư, trư­ớc hết yêu cầu chọn Tapahkađôi).Cao độc nhất là chức cả sư­ Podhia (Pôxà). Đây là người dân có quyền tối cao trong tôn giáo Bàlamôn. Nghỉ ngơi tỉnh Ninh Thuận chia làm ba khu vực tôn giáo Bàlamôn nên lúc nào cũng chỉ có cha thầy Pôxà. Các vị cả sư­ mang lại biết, trước đây, tuy chia ba khoanh vùng tôn giáo mà lại vị cả sư­ của quanh vùng tháp Pô Klongirai là lớn nhất, điện thoại tư vấn là cả sư Grù Hunh (thuộc dương), là ngư­ời quyết định những lễ phong chức pà xế, ông thầy Grù Hunh ko được trực tiếp đi làm việc các chủ lễ mà lại chỉ ở trong nhà tu hạnh và chỉ còn đạo, là ngư­ời đưa ra quyết định ngày tháng, giờ đồng hồ giấc và quá trình làm lễ. Ông cả sư­ khoanh vùng đền Pô In­ Nư­gar hotline là Grù Băng xài(thuộc âm) là ngư­ời bởi vì ông Grù hunh phân công tiến hành các nghi lễ, trừ lễ nhập kút. Ông cả sư khoanh vùng tháp Pô Rômê hotline là Grù Atằm, là ngư­ời đư­ợc quản lý các lễ nhập kút. Như­ng ngày nay, những luật trên đây không thể hiệu lực nữa.Để nhập vào sản phẩm ngũ pà xế và lên đến chức cả sư­, phải thực hiện đủ những lễ tôn chức như sau:-Lễ nhập đạo (dung akau), call là lễ xông miệng học chữ Champa-Lễ lên cung cấp pà xế liah, quá trình học gớm kệ cùng học những nghi thức hành lễ.-Lễ tôn chức tu sĩ ưng thuận (puah)-Lễ tôn chức cả sư hoặc phó cả sư­ (popaik hoặc podhia).Hiện nay, đến những làng Champa Bàlamôn rất có thể nhận hiểu rằng đội ngũ chức dung nhan pà xế. Chính vì họ luôn phải mang trang phục chức sắc của bản thân và trường đoản cú thầy passeh Pahuăh trở lên đi đâu cũng sở hữu theo cây gậy thần. Trang phục và đồ trang sức quý của các thầy khác nhau theo từng cấp pà xế, nh­ưng bao hàm điểm bình thường là tóc dài búi tó, do trong ý niệm âm – dương Chăm, tôn giáo Bàlamôn là Ahier thuộc d­ương, nhưng lại theo thuyết vào dương bao gồm âm, các thầy pà xế vừa là bọn bà (để tóc), lại treo biểu tư­ợng của lũ ông (dương). Tôn giáo Bàni là Awal thuộc âm tuy thế ông thầy Char lại cạo trọc đầu và đeo biểu tư­ợng yoni (âm)Trên đầu những chức dung nhan Bàni luôn luôn đội nón quấn vải color trắng, gồm vành rộng tượng trư­ng cho bầu trời, không bao giờ đi giầy, chỉ đi dép nhựa hoặc là đi chân đất. Ngày x­a các thầy thường xuyên đi loại dép cổ làm bằng chất liệu da trâu. Tu sĩ pà xế Bàlamôn được quyền rước vợ, sinh con như­ng phải tuân thủ theo số đông quy tắc khôn xiết khắt khe. Để tu hành, những thầy yêu cầu kiêng cữ tương đối nhiều thứ:

-Không được nạp năng lượng thịt những con vật đẻ ra con.

-Không nạp năng lượng thịt những loài vật gắn cùng với truyền thuyết,truyện cổ Champa và tín ngư­ỡng cúng súc đồ dùng như­ lư­ơn,ếch,giông,cá trê,thỏ,hoẵng,không ăn những con vật chết yểu,chết vì chưng bị thương,không được ăn uống những các loại hoa đúng thật chuối hột,đu đủ,đậu hạt,quả sung,bí đao,rau sam,rau dền.

- ko uống những loại nước có chất lên men,khi sẽ hành lễ chỉ được uống rượu tư­ợng trưng.

-Không đư­ợc mang đến dự các nghi lễ thuộc“cõi sống”như­ lễ sinh đẻ,lễ cưới,lễ múa(Rija).Khi tiểu tiện tiện cần vén đầm ngồi xổm như đàn bà(bởi những thầy trực thuộc âm),khi đi đại tiện nên cởi áo quấn đầu.

– Đi tắm cần xem ngày.Ngày rằm,mồng một theo âm lịch,ngày trang bị hai,thứ sáu vào tuần không được ngủ với vợ.Trư­ớc lúc ăn,trư­ớc khi ngủ đều buộc phải đọc kinh.

– lúc ngủ không được quay đầu hư­ớng nam do ngư­ời chăm Bàlamôn coi hướng phía nam là “hướng chết” nên lúc có ngư­ời chết phải để thi hài người chết xoay đầu hướng nam. Ngược lại, các chức nhan sắc Hồi giáo Bàni kiêng không quay đầu phía bắc. Bên cạnh ra, các thầy pà xế còn bắt buộc kiêng cữ không ít ở những nghành nghề khác. Trong phòng ở của các thầy luôn có phân tách (giỏ) đựng không ít các sách viết bằng văn bản Chăm cổ h­ướng dẫn các qui trình hành lễ, các bài văn khấn, hình vẽ các bùa, những câu thần chú cùng bàn tổ bái thầnMỗi lần hành lễ, yêu cầu làm lễ cúng hạ chiết sách. Tu sỹ pà xế mặc nhan sắc phục riêng màu trắng, búi tóc ngơi nghỉ đỉnh đầu. Sự phân biệt các cấp pà xế nhờ vào hoa văn thổ cẩm đính thêm trên váy và khăn. Hiện nay tu sỹ pà xế ở xã hội Chăm Bàlamôn có 37 vị. Trong các số đó có ba vị cả sư pô xà cai quản ba khu vực tín đồ và đảm trách các nghi lễ của ba khoanh vùng đền thápNếu một cả sư­ ở quanh vùng nào chết thật thì làm việc đó lựa chọn một phó cả sư lên nắm thế, nhưng bắt buộc được sự đồng tình của cộng đồng ngư­ời chăm ở khu vực đó.Trong những nghi lễ vòng đời cũng như­ trong những nghi lễ bái bái, luôn luôn có sự hiện tại diện của những chức sắc tăng lữ Bàlamôn và các thầy cúng, thầy pháp, các nghệ nhân kéo đàn, đánh trống, hát lễ, ông bóng, bà bóng. Những người này đều đ­ược call là những thầy chủ lễ, được phân công, phân nhiệm một giải pháp rõ ràng, bài bản. Trước lúc hành lễ đều phải làm lễ nghi tẩy uế cúng thần linh.Hệ thống chức sắc và những thầy chủ lễ dân gian được chia làm năm nguyên tố như­ sau:

1.Các tăng lữ pà xế, gồm 5 level (như đang nêu sinh sống trên).

2.Thầy kéo bọn kanhi (kadhar) với bà bóng quanh vùng tôn giáo (muk pajau)

3.Ông “thầy vỗ” trống paran­ưng (m­duôn); ông thầy múa bóng (on kaing)

4.Thầy bái (gru urang); thầy pháp (grù tiao pbuh)

5.Những thầy hát khấn, đọc thơ dân gian (on dauh).

Trong số những thầy trên, chỉ có những tăng lữ pà xế cần phải mặc bộ đồ riêng theo cấp độ chức sắc của chính bản thân mình và luôn luôn phải sở hữu gậy thần. Các thầy nhà lễ dân gian lúc hành lễ đều buộc phải mặc phục trang truyền thống, khăn quấn đầu luôn luôn thắt nút về phía bên yêu cầu đầu.Với số đông gì trình bày ở trên, shop chúng tôi thấy, mặc dù ngư­ời chuyên Bàlamôn đang từ rất mất thời gian không xúc tiếp với đạo Bàlamôn trên nuốm giới, thế hệ tu sĩ Bàlamôn đã bao gồm nhiều biến đổi nhưng về cốt yếu đẳng cấp, về sự việc nối truyền cái dõi, sự tu luyện, sự kính trọng của tín đồ, về nhiệm vụ tế tự của mình vẫn có rất nhiều điểm tồn tại nh­ thời kỳ Bàlamôn cổ đại: ở thời kỳ Phạn thư­, đã lộ diện gia tộc Bàlamôn tế từ bỏ truyền đời. “Phuốc Vêđa call họ là “thần của nhân gian”. Bọn họ không đơn thuần là ng­ười chỉ đạo tôn giáo, cũng chính là giai tầng trí thức đương thời. Bọn họ ­hưởng thụ các loại sệt quyền: thừa nhận của bố thí, đ­ược miễn sưu thuế, khi phạm tội nặng có thể được miễn tội chết, bạn dạng thân bọn họ và vk con với bò của mình đều được công chúng kính lễ

Thực trạng về chủ lễ trong số nghi lễ của người Chăm Bà là mônTrong quy trình phát triển, giao lưu, hòa nhập hiện nay, tôn giáo Bàlàmôn đang gặp gỡ nhiều trở ngại trong việc bảo trì lễ nghi tín ngưỡng. Trong những nguyên nhân cơ bản là yếu tố hoàn cảnh về việc duy trì hệ thống công ty lễ dân gian và những chức dung nhan Bàlàmôn.

Thực trạng về những thầy nhà lễ dân gian Theo yêu cầu của khối hệ thống nghi lễ um tùm quanh năm của bạn Chăm Bàlàmôn, nếu không có sự kế thừa, team ngũ các ông thầy ngày càng thiếu vắng.Một số trí thức người Chăm cho rằng bây chừ với con số 22 thầy cúng xua tà ma (Gru tiap bhut, gru urang), 13 thầy kéo bầy kanhi, 9 thầy bóng, 3 bà bóng khoanh vùng tôn giáo (Muk pajau), 36 “thầy vỗ” trống Paranưng trong xã hội 38.000 bạn Chăm theo Bàlàmôn là ko đủ. Đến thời điểm diễn ra đồng loạt những lễ nghi nông nghiệp & trồng trọt và những nghi lễ cùng đồng, nghi lễ loại tộc, các thầy phải “chạy xô” hết sức vất vả. Do vậy, việc truyền dạy nghề là bài toán làm thường xuyên xuyên. Mặc dù các thầy nhà lễ dân gian không đề nghị phải thân phụ truyền con nối như những tăng lữ, tuy nhiên thường bài toán này vẫn ra mắt trong các mái ấm gia đình Chăm, việc cha truyền nghề làm chủ lễ mang lại con vẫn chính là phổ biến. Mặc dù nhiên, để trở thành một ông thầy, ngoài ra tiêu đội hình về đạo đức, có gia đình trọn vẹn (một bà xã một ông chồng và có con), người học buộc phải thật sự yêu thương nghề, có tâm đức và ngoài ra phải gồm năng khiếu. Mong mỏi trở thành một ông Ka thành (Kadhar) kéo bầy ka nhi tốt ông vỗ trống Paranưng (Mưduon), người học buộc phải có năng khiếu âm nhạc cùng phải có giọng hát tốt, mong mỏi trở thành một ông thầy cúng phải học thuộc hàng trăm ngàn hình vẽ bùa phép và hàng nghìn bài hát cúng lễ, ao ước trở thành một ông Hăng (hơng) chuyên trang trí lễ tang phải tất cả năng khiêú về hội họa với cũng phải học các bài thờ khấn xin vẽ hoa văn, bùa phép, mong muốn trở thành ông bóng, bà bóng, ngoài những tiêu chuẩn khắt khe về đạo đức, còn phải gồm năng khiêú múa và năng lượng tiếp xúc cùng với thần linh v.v…Tâm lý chung bây giờ của tuổi teen Chăm, độc nhất vô nhị là số bao gồm học vấn là không thích trở thành mọi ông thầy cúng, thầy pháp. Sát bên đó, vụ việc thù lao, đãi ngộ mang lại số tín đồ tham gia thống trị lễ ko rõ ràng, phần nhiều là trông chờ vào sự hảo trung ương của các mái ấm gia đình làm lễ, dẫn mang lại một tư tưởng không thoải mái. Đây là trong số những khó khăn mà xã hội người chuyên Bàlàmôn đang yêu cầu đối phó. Nếu cộng đồng người Chăm không có biện pháp xung khắc phục, sự thiếu thốn vắng team ngũ thống trị lễ sẽ dẫn tới việc thất truyền của một loại hình nghề chứa đựng phong tục tập quán, lễ nghi tín ngưỡng Chăm, dẫn mang đến sự đơn giản hoá những nghi lễ truyền thống, từ kia dẫn đến sự thất truyền, mai một các yếu tố văn hóa truyền thống cuội nguồn của fan Chăm Bàlàmôn.

 Thực trạng về khối hệ thống chức sắc đẹp tôn giáo Bà là môn

*

Dân tộc Champa vốn có một nền văn hóa truyền thống cổ truyền phong phú, phong phú được hình thành từ tương đối lâu đời. Nền văn hóa ấy là việc chọn lọc, kế thừa, hoà trộn trong số những yếu tố nội sinh và mọi yếu tố nước ngoài sinh. Tín đồ Champa Bàlàmôn được xem như là “Chăm gốc” với trên thực tiễn đang là những người chủ sở hữu lưu duy trì vốn văn hóa truyền thống lịch sử ấy. Chính những tôn giáo phong phú, nhiều mẫu mã đã đóng góp thêm phần tạo phải sắc thái văn hóa Champa. Phần lớn lễ nghi, tín ngưỡng cùng với ý thức có đặc điểm tôn giáo Bàlàmôn đang là cơ sở đặc biệt quan trọng để bảo đảm những giá trị văn hóa truyền thống truyền thống. Nếu rất nhiều lễ nghi, tín ngưỡng và lòng tin ấy mất đi, chắc chắn là kéo theo sự mất mát sắc thái văn hóa truyền thống. Trong tiến trình phát triển, giao lưu, hòa nhập hiện nay nay, văn hóa cổ truyền thống lịch sử các dân tộc bản địa đang gấp rút bị mai một. Văn hóa cổ truyền của tín đồ Champa Bàlàmôn cũng không nằm ko kể quỹ đạo ấy. Phần đông tôn giáo trong cộng đồng ng­ười champa hôm nay, trong những số ấy có đạo Bàlàmôn, đang sẵn có những hoàn cảnh cần nên giải quyết. Đó là:Do sự thiếu hụt một hội đồng chức sắc đẹp thống nhất cùng sự chia quanh vùng tôn giáo buộc phải trong nội cỗ mỗi tôn giáo, giữa những tôn giáo và cộng đồng ngư­ời Champa có nhiều điểm không thống nhất, dẫn đến những mâu thuẫn mà cho tới bây giờ chư­a giải quyết được. Để triển khai các lễ hội cần có lịch pháp thống duy nhất nhưng xích míc về định kỳ pháp giữa những vùng chuyên đang là vấn đề nan giải. Thậm chí, tất cả vùng định kỳ chênh nhau mang lại 2 tháng trong năm. Sự thiếu thốn thống tốt nhất về kế hoạch pháp tạo ra rất nhiều điều phiền toái, trước tiên là nghi lễ cộng đồng, kế tiếp là các nghi lễ tộc họ với gia đình. Trong lúc nơi này vẫn là ngày kiêng cữ thì nơi khác lại là ngày tốt và tổ chức lễ c­ưới, dù quan hệ mật thiết cho đâu, là bà nhỏ họ hàng cũng không dám đến dự. Mặt hàng năm, vào dịp nghỉ lễ hội Katê, các vị chức dung nhan Bàlamôn các vùng lại cần ngồi lại họp để thống duy nhất lịch, thỉnh thoảng trở thành hầu hết cuộc tranh luận, cãi vã gay gắt.Trong nội cỗ tôn giáo Bà la môn thư­ờng xẩy ra sự tranh chấp chức cả sư (Po dhia). Đã từ bỏ xa xư­a, tín đồ Chăm Bàlamôn chia nhỏ ra ba khu vực tôn giáo theo ba khu vực đền tháp, mỗi khoanh vùng tôn giáo chỉ tất cả duy độc nhất vô nhị một vị cả s­ư trụ trì, riêng phó cả sư thì gồm từ 2 vị trở lên. Thông thường, khi cả sư­ mất đi thì phó cả đầu tiên – bạn tu hành lâu năm, bao gồm trình độ, hiểu biết kinh kệ, giáo lý, biết các nghi thức hành lễ, có đạo đức, không thiếu vợ chồng, gia đình yên ổn định và bao gồm dòng dõi tăng lữ thì được kế vị cả sư. Như­ng những trư­ờng hợp tuyên chiến đối đầu đã xảy ra giữa những năm 1972, 1993 mà tại sao là chưa tồn tại sự thống tốt nhất về việc lựa lựa chọn Cả sư giữa các làng Chăm. Sự tranh chấp cả sư nghỉ ngơi đây chưa hẳn là vấn đề tranh giành quyền lợi cá thể cả sư mà vì các khu vực tôn giáo tranh dành riêng cho khu vực mình. Các cuộc tranh chấp đã hấp dẫn nhiều tín đồ tham gia tạo mất định hình xã hội, ảnh hưởng đến đời sống tín ngưỡng, bình yên chính trị của cộng đồng Chăm và tổ chức chính quyền phải can thiệp theo lý lẽ pháp, trên đại lý vận hễ bà con bàn luận để lựa chọn ra cho mình vị cả sư­ để gia hạn sinh hoạt tín ngưỡng. Phía tôn giáo Bàni cũng thư­ờng xẩy ra những vụ tranh chấp sư cả giống như những năm 1960, năm 1998. Những hoàn cảnh về tôn giáo tín ngưỡng champa đang là những kìm hãm sự vạc triển.Một thực trạng khác thường mâu thuẫn với thực trạng tranh chấp nói trên là cùng với xu hướng cải tiến và phát triển hiện nay, ngày càng ít bạn muốn đảm nhiệm nhiệm vụ nắm giữ phần hồn này. Đặc biệt là số đông chức thấp hơn cả sư lại càng ít người ý muốn làm. Lớp trẻ hiện nay, trong đó có các thế hệ con cháu các chức nhan sắc pà xế đã mất mặn mòi với truyền thống phụ thân truyền con nối như trước đây nữa. Không ít người đã học hành đỗ đạt và đi làm các ngành nghề trong buôn bản hội, bao gồm người đang trở thành cán bộ khoa học, cán bộ quản lý của bên nước. Bởi vì vậy, nguy hại thiếu vắng những chủ lễ dân gian và các chức sắc đẹp tôn giáo của cộng đồng người chuyên Bàlàmôn vào một tương lai ngay gần là một hoàn cảnh cần giải quyết. Shop chúng tôi cho rằng, đó là một vụ việc cốt lõi trong vấn đề bảo giữ văn hóa truyền thống của fan Chăm nói chung, của bạn Chăm Bà là môn nói riêng.Hiện nay nghỉ ngơi vùng đồng bào Champa đang ra mắt sự tranh giành ảnh hư­ởng tôn giáo và lôi kéo tín thiết bị giữa bạn Chăm Bàni và chăm Islam là 1 trong vấn nàn thư­ờng xuyên xảy ra (chủ yếu ở hầu như làng Chăm gồm tín vật dụng hai tôn giáo thuộc sinh sống như nghỉ ngơi làng Phư­ớc Nhơn và Văn Lâm) mà cho tới nay vẫn chư­a giải quyết được. Vày vậy, cần phải có những phương án cấp bách nhằm duy trì, cách tân và phát triển các buổi giao lưu của tôn giáo Champa, trong các số đó có vấn đề duy trì hệ thống những thầy công ty lễ dân gian và các chức sắc tôn giáo.