Tên hà nội có từ thời vua nào

(TCTG) -Thăng Long - hà nội thủ đô là gớm đô lâu đời nhất trong lịch sử hào hùng Việt Nam. Mảnh đất nền địa linh anh tài này từ trước lúc trở thành đế kinh của nước Đại Việt bên dưới triều Lý (1010) đang là khu đất đặt cơ sở trấn trị của quan tiền lại thời kỳ bên Tuỳ (581 - 618), Đường (618 - 907) của phong loài kiến phương Bắc.Từ lúc hình thành cho tới nay, Thăng Long - Hà Nội có rất nhiều tên gọi.

Bạn đang xem: Tên hà nội có từ thời vua nào


*

Long Đỗ: Truyền thuyết kể rằng, thời gian Cao Biền bên Đường, vào năm 866 bắt đầu đắp thành Đại La, thấy thần nhân hiện hữu tự xưng là thần Long Đỗ. Vì vậy trong sử sách thường điện thoại tư vấn Thăng Long là khu đất Long Đỗ. Thí dụ vào thời điểm năm Quang Thái trang bị 10 (1397) đời nai lưng Thuận Tông, hồ nước Quý Ly có ý định cướp căn nhà Trần nên hy vọng dời đế đô về khu đất An Tôn, bao phủ Thanh Hoá. Quần thể mật công ty sự Nguyễn Nhữ Thuyết dâng thư can, đại ý nói: "Ngày xưa, nhà Chu, đơn vị Nguỵ dời kinh thành đều gặp mặt điều chẳng lành. Nay đất Long Đỗ gồm núi Tản Viên, có sông Lô Nhị (tức sông Hồng ngày nay), núi cao sông sâu, đất phẳng phiu rộng rãi". Điều đó mang lại thấy, Long Đỗ đã từng có lần là tên gọi đất tp. Hà nội thời cổ.

Tống Bình: Tống Bình là tên trị sở của bọn đô hộ phương Bắc thời Tuỳ (581-618), Đường (618 - 907). Trước đây, trị sở của chúng là sinh sống vùng long biên (Bắc Ninh ngày nay). Tới đời Tuỳ chúng new chuyển cho Tống Bình.

Đại La: Đại La tốt Đại La thành nguyên là tên vòng thành ko kể cùng bao bọc lấy Kinh Đô. Theo phong cách xây dựng xưa, tởm Đô thường sẽ có "Tam trùng thành quách": Trong thuộc là Tử Cấm thành (tức bức thành red color tía) vị trí vua và hoàng tộc ở, giữa là ghê thành và ngoại trừ cùng là Đại La thành. Năm 866 Cao Biền bồi đắp thêm Đại La thành rộng lớn hơn và vững chãi hơn trước. Từ đó, thành này được call là thành Đại La. Ví dụ trong Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ viết năm 1010 tất cả viết: "... Huống chi thành Đại La, đô cũ của Cao vương vãi (tức Cao Biền) sinh hoạt giữa khoanh vùng trời đất..." (Toàn thư, Tập I, H, 1993, tr 241).

Thăng Long (Rồng cất cánh lên). Đây là cái tên có tính văn vẻ nhất, gợi cảm nhất trong các các thương hiệu của Hà Nội. Sách Đại Việt sử ký kết toàn thư cho biết lý bởi vì hình thành tên gọi này như sau: "Mùa thu, mon 7 năm Canh Tuất (1010) vua trường đoản cú thành Hoa Lư, dời đô ra Kinh bao phủ thành Đại La, trợ thời đỗ thuyền dưới thành, gồm rồng kim cương hiện lên ngơi nghỉ thuyền ngự, nhân đó đổi tên thành gọi là thành Thăng Long" (Toàn thư, Tập I, H, tr 241).

Đông Đô: Sách Đại Việt sử ký toàn thư cho biết: "Mùa hạ tháng tư năm Đinh Sửu (1397) đem Phó tướng tá Lê Hán thương (tức hồ nước Hán mến - TM) coi lấp đô hộ là Đông Đô" (Toàn thư Sđd - tr 192). Trong bộ Khâm định Việt sử thông giám cương mục, sử thần đơn vị Nguyễn chú thích: "Đông Đô tức Thăng Long, khi đó gọi Thanh Hoá là Tây Đô, Thăng Long là Đông Đô" (Cương mục - Tập 2, H 1998, tr 700).

Đông Quan: Đây là tên thường gọi Thăng Long vì chưng quan quân bên Minh đưa ra với hàm nghĩa kỳ thị Kinh đô của Việt Nam, chỉ được ví là "cửa quan phía Đông" của phòng nước phong con kiến Trung Hoa. Sử cũ đến biết, năm 1408, quân Minh tiến công bại phụ thân con hồ Quý Ly đóng góp đô sinh hoạt thành Đông Đô, đổi tên thành Đông Quan. Sách Đại Việt sử ký kết toàn thư chép: "Tháng 12 năm Mậu Tý (1408), Giản Định đế bảo các quân "Hãy thừa núm chẻ tre, tấn công cuốn chiếu trực diện một mạch như sét tiến công không kịp bưng tai, tiến đánh thành Đông quan thì chắn chắn phá được chúng" (Toàn thư Sđd - Tập 2, tr224).

Đông Kinh: Sách Đại Việt sử ký toàn thư cho biết thêm sự ra đời của cái tên này như sau: "Mùa hạ, tháng 4 năm Đinh mùi hương (1427), Vua (tức Lê Lợi - TM) từ năng lượng điện tranh ở người tình Đề, vào đóng góp ở thành Đông Kinh, đại xá đổi niên hiệu là Thuận Thiên, dựng quốc hiệu là Đại Việt đóng góp đô nghỉ ngơi Đông Kinh. Ngày 15 vua lên ngôi ngơi nghỉ Đông Kinh, tức là thành Thăng Long. Do Thanh Hoá có Tây Đô, cho nên người ta gọi thành Thăng Long là Đông Kinh" (Toàn thư - Sđd. Tập 2, tr 293).

Bắc Thành: Đời Tây tô (Nguyễn Huệ - quang đãng Trung 1787 - 1802 - TM). Bởi kinh đô đóng ở Phú Xuân (tức Huế - TM) nên gọi Thăng Long là Bắc thành"(Nguyễn Vinh Phúc - è cổ Huy Bá - Đường phố hà nội - H. 1979, tr 12).

Thăng Long (Thịnh vượng lên). Sách lịch sử vẻ vang thủ đô thủ đô cho biết: "Năm 1802, Gia Long quyết định đóng đô sinh sống tại địa điểm cũ là Phú Xuân (tức Huế - TM), ko ra Thăng Long, cử Nguyễn Văn Thành có tác dụng Tổng trấn miền bắc bộ và thay đổi kinh thành Thăng Long làm trấn thành miền Bắc. Tởm thành đang chuyến có tác dụng trấn thành thì tên Thăng Long cũng rất cần được đổi. Nhưng vì tên Thăng Long sẽ có từ rất lâu đời, quen sử dụng trong quần chúng. # toàn quốc, phải Gia Long thấy ko tiện vứt đi ngay nhưng vẫn giữ tên Thăng Long, tuy vậy đổi chữ "Long" là rồng thành chữ "Long" là Thịnh vượng, rước cớ rằng rồng là tượng trưng mang lại nhà vua, nay vua không ở đây thì không được sử dụng chữ "Long" là "rồng" (Trần Huy Liệu (chủ biên). định kỳ sử tp hà nội Hà Nội, H. 1960, tr 81).

Việc thay đổi nói trên xẩy ra năm 1805, tiếp nối vua Gia Long còn hạ lệnh phá bỏ hoàng thành cũ, vị vua không đóng đô ở Thăng Long, mà hoàng thành Thăng Long lại bự rộng quá.

Hà Nội: Sách lịch sử thủ đô hà nội cho biết: "Năm 1831, vua Minh Mạng mang kinh thành Thăng Long cũ phù hợp với mấy đậy huyện bao phủ như thị xã Từ Liêm, đậy ứng Hoà, phủ Lý Nhân và bao phủ Thường Tín lập thành thức giấc Hà Nội, lấy khoanh vùng kinh thành Thăng Long cũ có tác dụng tỉnh lỵ của Hà Nội". (Trần Huy Liệu (chủ biên). Lịch sử tp. Hà nội Hà Nội. H. 1960, tr 82).

Xem thêm:

Ngoài đầy đủ tên chínhsử nêu trên, Hà nôi còn tồn tại những tên kháctrong văn thơ, ca dao, khẩu ngữ... Dùng để chỉ thành Thăng Long - Hà Nội:

Trường An (Tràng An): Vốn là tên gọi Kinh đô của nhì triều đại phong kiến thịnh trị vào bậc nhất của nước Trung Quốc: chi phí Hán (206 tr công nhân - 8 sau CN) cùng Đường (618 - 907). Vị đó, được các nhà nho vn xưa thực hiện như một danh từ phổ biến chỉ ghê đô. Trường đoản cú đó cũng khá được người bình dân sử dụng các trong ca dao, phương ngôn chỉ kinh kì Thăng Long.

Thí dụ:

Chẳng thơm cũng thể hoa nhàiDẫu không tao nhã cũng tín đồ Tràng An

Rõ ràng chữ trường An ở đấy là để chỉ đế kinh Thăng Long.

Phượng Thành (Phụng Thành):

Vào vào đầu thế kỷ XVI, ông Trạng Nguyễn Giản Thanh người bắc ninh có bài xích phú Nôm khôn cùng nổi tiếng:

Phượng thành xuân nhan sắc phú (Tả cảnh sắc ngày xuân ở thành Phượng).

Nội dung của bài phú bên trên là tả cảnh mùa xuân của Thăng Long đời Lê. Phụng thành tuyệt Phượng thành được dùng trong văn học việt nam để chỉ thành Thăng Long.

Long Biên: Vốn là khu vực quan lại nhà Hán, Nguỵ, Tấn, nam Bắc triều (thế kỷ III, IV, V với VI) đóng trị sở của Giao Châu (tên nước nước ta thời đó). Sau đó, song khi cũng rất được dùng vào thơ văn để chỉ Thăng Long - Hà Nội. Sách Quốc triều đăng khoa lục gồm đoạn chép về tiểu sử Tam nguyên è cổ Bích San (1838 - 1877); ghi lại bài thơ của vua trường đoản cú Đức viếng ông, gồm hai câu đầu như sau

Long Biên tài phía Phượng thành hồiTriệu đối vị hi, vĩnh biệt thôi!

:Dịch nghĩa:

Nhớ người vừa trường đoản cú thành long biên về tới Phượng Thành.Trẫm còn đang hy vọng triệu ngươi cùng triều bàn đối, tự dưng vĩnh biệt ngay.

Thành long biên ở đây, vua tự Đức dùng làm chỉ Hà Nội, bởi vì bấy giờ è cổ Bích San đã lĩnh chức Tuần đậy Hà Nội. Năm 1877 vua trường đoản cú Đức triệu ông về đế kinh Huế để sung chức sứ thần qua nước Pháp, còn chưa kịp đi thì mất.

Long Thành: là tên viết tắt của tởm thành Thăng Long. Công ty thơ thời Tây tô Ngô Ngọc Du, quê sinh sống Hải Dương, từ nhỏ theo ông nội lên Thăng Long mở trường dạy học và làm cho thuốc. Ngô Ngọc Du là bạn được chứng kiến trận đại win quân Thanh làm việc Đống Đa - Ngọc Hồi của vua quang Trung. Sau thành công xuân Kỷ Dậu (1789), Ngô Ngọc Du tất cả viết bài Long thành quang đãng phục kỷ thực (Ghi chép việc phục sinh Long thành).

Hà Thành: là tên gọi viết tắt của thành phố hà nội được dùng các trong thơ ca nhằm chỉ Hà Nội. Tỉ dụ như bài thành phố hà nội chính khí ca của Nguyễn Văn Giai, bài thủ đô thất thủ, tổng vịnh (khuyết danh), tp hà nội hiểu vọng của tía Giai?...

Hoàng Diệu: tức thì sau phương pháp mạng tháng Tám - 1945, đôi lúc trong các báo chí của nước ta sử dụng tên này để chỉ Hà Nội.

Ngoài ra, trong biện pháp nói dân gian, còn nhiều từ được dùng để chỉ Thăng Long - hà nội thủ đô như: Kẻ Chợ (Khéo tay giỏi nghề đất lề Kẻ Chợ - khôn khéo thợ thầy Kẻ Chợ), Thượng Kinh, tên này để nói đất kinh đô sinh hoạt trên hầu hết nơi không giống trong nước, dùng để làm chỉ kinh đô Thăng Long (Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, Chẳng lịch cũng thể con fan Thượng Kinh). Kinh Kỳ, thương hiệu này nói đất bao gồm kinh đô đóng (Thứ tốt nhất Kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến).

Và đôi lúc chỉ cần sử dụng một từ gớm như "Ăn Bắc, khoác Kinh". Bắc phía trên chỉ vùng tởm Bắc (Bắc Ninh), tởm chỉ đế đô Thăng Long.

Loại tên "không chính quy" của Thăng Long - thành phố hà nội còn nhiều được sử dụng khá hoạt bát trong văn học, ca dao... Kể ra phía trên không hết được./.Thanh Tùng ( ST)